Natka pietruszki jest jednym z najczęściej podawanych dodatków roślinnych świnkom morskim. Jej intensywny aromat sprawia, że zwierzęta chętnie ją jedzą, a wysoka zawartość witaminy C bywa przedstawiana jako argument, aby podawać ją codziennie. Równocześnie można spotkać ostrzeżenia, że pietruszka „powoduje kamicę” lub „obciąża nerki”. Jak zwykle w żywieniu zwierząt egzotycznych, odpowiedź nie jest tak prosta - a nauka pozwala spojrzeć na tę roślinę bez mitów i uproszczeń.

Fizjologia wapnia u świnek morskich - punkt, od którego trzeba zacząć

Metabolizm wapnia u świnek morskich jest wyjątkowy. W przeciwieństwie do wielu innych gatunków, świnki morskie charakteryzują się bardzo efektywnym wchłanianiem wapnia z przewodu pokarmowego, a jego nadmiar jest w dużej mierze wydalany z moczem, co wyraźnie odróżnia je od większości ssaków. Stąd charakterystyczny, białawy osad, który często nie jest oznaką choroby, lecz elementem fizjologii gatunku.

W praktyce oznacza to, że każde warzywo o umiarkowanej lub wysokiej zawartości wapnia - w tym pietruszka - może zwiększyć obciążenie układu moczowego, jeśli jest podawane w nadmiarze lub jeśli zwierzę ma predyspozycje do kamicy. Nie oznacza to jednak, że pietruszka jest szkodliwa sama w sobie. Kluczowa jest ilość i częstotliwość podawania oraz indywidualne predyspozycje świnki.

Pietruszka jako źródło witaminy C - fakty zamiast mitów

Pietruszka rzeczywiście należy do warzyw bardzo bogatych w witaminę C. Według danych baz żywieniowych opartych o USDA, 100 g natki pietruszki zawiera średnio około 130 mg kwasu askorbinowego, przy czym wartości te mogą się istotnie różnić w zależności od odmiany i świeżości surowca, co czyni ją jednym z najbogatszych naturalnych źródeł tego związku. Ponieważ świnki morskie nie syntetyzują witaminy C (co potwierdziły klasyczne prace Nishikimi i wsp. oraz współczesne opracowania dotyczące mutacji w genie L-gulonolaktonooksydazy), dieta musi pokrywać pełne zapotrzebowanie.

Jednak wysokie stężenie witaminy C w pietruszce niesie ze sobą dwa kluczowe zastrzeżenia. Po pierwsze, witamina C jest bardzo niestabilna - liczne badania wykazały, że jest związkiem bardzo nietrwałym, a jej zawartość w świeżych roślinach szybko spada w zależności od czasu i warunków przechowywania. Po drugie, świnka morska potrzebuje około 10-30 mg witaminy C na kilogram masy ciała dziennie, przy czym zapotrzebowanie wzrasta w okresach choroby, stresu lub ciąży. W efekcie pietruszka powinna być traktowana jako element różnorodnego menu, a nie jedyne źródło witaminy C.

Czy pietruszka jest problematyczna dla układu moczowego? Analiza badań

Często można usłyszeć, że pietruszka „powoduje kamienie”. W rzeczywistości badania nad kamicą moczową u świnek morskich wskazują, że jest to choroba wieloczynnikowa. Według publikacji na ryzyko wpływają przede wszystkim predyspozycje genetyczne, stan nawodnienia, otyłość, mała aktywność oraz nadmiar wapnia i szczawianów w diecie. Pietruszka wnosi do diety zarówno wapń, jak i związki mogące wpływać na procesy krystalizacji, przy czym dane dotyczące zawartości szczawianów są zmienne i zależne od wielu czynników - pod tym względem znacznie lepiej udokumentowaną wysoką zawartością szczawianów charakteryzują się warzywa takie jak szpinak.

Przegląd przypadków klinicznych pokazuje, że kamica rzadko wynika z jednego konkretnego składnika diety. Zdecydowanie częściej jest efektem połączenia niewłaściwego żywienia i indywidualnej podatności zwierzęcia. Z tego powodu pietruszka może być podawana zdrowym świnkom, ale w ilościach umiarkowanych i zawsze jako element zróżnicowanej diety.

Właściwości moczopędne pietruszki - korzyści czy ryzyko?

Działanie diuretyczne pietruszki opisano w badaniach eksperymentalnych, głównie z wykorzystaniem ekstraktów roślinnych w modelach zwierzęcych, które wykazały zwiększenie objętości wydalanego moczu, a nie w odniesieniu do niewielkich ilości świeżej natki podawanej w diecie. U zdrowych świnek morskich umiarkowane działanie moczopędne nie stanowi problemu. Jednak u zwierząt odwodnionych, chorych, z niewydolnością nerek lub w okresie rekonwalescencji taka stymulacja może być obciążająca.

Dlatego zaleca się, aby świnki po zabiegach, z infekcjami dróg moczowych czy z kamicą otrzymywały pietruszkę w ograniczonych ilościach lub po konsultacji z lekarzem weterynarii.

W jakich ilościach podawać pietruszkę? Umiar jako najważniejsza zasada

Najważniejsza zasada żywienia świnek morskich brzmi: różnorodność i umiar. Badania nad mikroflorą jelitową Cavia porcellus wskazują, że stabilność mikrobioty zależy od dużej różnorodności surowego włókna oraz od unikania gwałtownych zmian diety. Zbyt duża ilość jednego warzywa - nawet zdrowego - może zaburzyć równowagę mikroflory lub wpłynąć na metabolizm minerałów.

W praktyce żywieniowej, aby zachować równowagę mineralną i różnorodność diety, natka pietruszki może pojawiać się w menu zdrowych świnek 2-3 razy w tygodniu. Nie musi być eliminowana, ale nie powinna też stanowić podstawy codziennego żywienia.

Pietruszka jako bezpieczny, ale nie niezastąpiony dodatek

Dzisiejsza wiedza naukowa nie potwierdza, że pietruszka stanowi zagrożenie dla zdrowych świnek morskich, jeśli jest podawana rozsądnie. To wartościowy dodatek bogaty w witaminę C i antyoksydanty, który może wzbogacić dietę i zachęcić do jedzenia nawet bardziej wybredne zwierzęta. Jednocześnie nie jest ani niezbędna, ani zupełnie obojętna - jej rola zależy od stanu zdrowia świnki, reszty diety i predyspozycji metabolicznych.

Najważniejszą zasadą pozostaje równowaga. Pietruszka może być elementem dobrze skomponowanej diety, ale nigdy jej fundamentem. W żywieniu małych roślinożerców nie istnieje jeden „cudowny” składnik - istnieje tylko dobrze przemyślana, zróżnicowana dieta, oparta na znajomości fizjologii i aktualnych badań.

Bibliografia

  1. National Research Council (1995). Nutrient Requirements of the Guinea Pig. National Academy Press, Washington, DC.
  2. Edell, A.S., Vella, D.G., Sheen, J.C., et al. (2022). Retrospective analysis of risk factors, clinical features, and prognostic indicators for urolithiasis in guinea pigs: 158 cases. Journal of the American Veterinary Medical Association, 260(S2): S95-S100. DOI: 10.2460/javma.21.09.0421
  3. Hawkins, M.G., Bishop, C.R. (2012). Soft tissue surgery - guinea pigs, chinchillas, and degus. In: Quesenberry, K.E., Carpenter, J.W. (eds), Ferrets, Rabbits, and Rodents: Clinical Medicine and Surgery, 3rd ed. Elsevier.
  4. Nishikimi, M., Kawai, T., Yagi, K. (1992). Guinea pigs possess a highly mutated gene for L-gulono-gamma-lactone oxidase. Journal of Biological Chemistry, 267(30):21967-21972.
  5. Kreydiyyeh, S.I., Usta, J. (2002). Diuretic effect and mechanism of action of parsley. Journal of Ethnopharmacology, 79(3):353-357.