Vitapol Excellent czy Versele-Laga Cavia Complete?

Obie karmy należą do tej samej kategorii: są ekstrudowanymi karmami pełnoporcjowymi dla kawii domowych, skonstruowanymi tak, aby zwierzę nie mogło wybierać z mieszanki tylko najbardziej smakowitych elementów. Producenci podają bardzo podobne dawkowanie, mieszczące się w granicach kilkudziesięciu gramów dziennie, zależnie od masy ciała i potrzeb zwierzęcia. Versele-Laga wyraźnie przypomina również o stałym dostępie do siana ⁷, podobnie jak Vitapol w materiałach dotyczących Excellent ⁸⁹.

Porównanie tych dwóch produktów jest ciekawe, ponieważ po zestawieniu aktualnych deklaracji producentów okazuje się, że pod względem najważniejszych parametrów żywieniowych różnią się znacznie mniej, niż mogłoby się wydawać. Jednocześnie obie firmy w zupełnie inny sposób prezentują informacje o swoich produktach: Versele-Laga dokładniej opisuje analizę gotowej karmy, natomiast Vitapol znacznie bardziej szczegółowo wymienia wykorzystane surowce.

Witamina C: pełny remis

Świnka morska należy do ssaków, które utraciły zdolność samodzielnej syntezy kwasu askorbinowego. Przyczyną jest niefunkcjonalny gen kodujący oksydazę L-gulono-γ-laktonową, enzym potrzebny do ostatniego etapu syntezy witaminy C ¹. Z tego powodu witamina C musi być stale dostarczana z pożywieniem. Klasyczne badania nad jej zapotrzebowaniem u świnek morskich pokazały również, jak szybko niedobór może prowadzić do objawów szkorbutu ².

Obie porównywane karmy deklarują dokładnie 1000 mg witaminy C na kilogram karmy.

Versele-Laga podaje w publicznej specyfikacji kod zastosowanego dodatku: 3a312, czyli sól sodowo-wapniową fosforanu askorbylu. Producent określa ją jako stabilizowaną witaminę C ⁷.

Vitapol na swojej oficjalnej stronie również deklaruje 1000 mg/kg witaminy C ⁸. Publiczna specyfikacja nie podaje wprawdzie kodu zastosowanego dodatku, jednak producent w bezpośredniej korespondencji mailowej potwierdził, że w Excellent stosowana jest również 3a312 - sól sodowo-wapniowa fosforanu askorbylu ¹⁰.

Oznacza to, że pod względem witaminy C nie ma pomiędzy tymi produktami różnicy ani w deklarowanej ilości, ani w zastosowanej formie:

Cavia Complete: 1000 mg/kg, 3a312
Excellent: 1000 mg/kg, 3a312

Ma to znaczenie, ponieważ fosforanowe formy witaminy C są znacznie bardziej stabilne technologicznie niż zwykły kwas askorbinowy. Badania nad stabilizowanymi pochodnymi witaminy C w paszach wykazały ich znacznie lepszą retencję podczas produkcji i przechowywania ³.

Na osi "witamina C" mamy więc pełny remis: ta sama ilość i ta sama stabilizowana forma.

Włókno: tutaj nie da się uczciwie wskazać zwycięzcy

Versele-Laga podaje składniki analityczne Cavia Complete wprost:

białko surowe - 14%
tłuszcze i oleje surowe - 3%
włókno surowe - 18%
popiół surowy - 8%
wapń - 0,8%
fosfor - 0,6% ⁷

W przypadku Vitapol Excellent sytuacja jest bardziej zagmatwana, ponieważ oficjalne materiały producenta nie są w tym zakresie spójne.

Na stronie produktowej Vitapol.pl w części "składniki analityczne" znajduje się:

białko surowe min. 13%
tłuszcz surowy min. 1,13%
włókno surowe max. 29,02%
popiół surowy max. 9,28%
wilgotność max. 12% ⁸

Jednocześnie w opisie produktu Vitapol podaje wartość maksymalnie 22% włókna, a taką samą wartość znajdziemy również w aktualnym sklepie internetowym producenta ⁹.

Nie ma więc podstaw do twierdzenia, że Excellent rzeczywiście zawiera 29% włókna. Nie można też przyjąć, że rzeczywista zawartość wynosi 20-22%, ponieważ producent nie publikuje wartości typowej.

18% w Cavia Complete jest konkretną deklarowaną wartością analityczną, podczas gdy 22% lub 29,02% w Excellent to wartości maksymalne. Tych liczb nie można porównywać wprost.

Jest to przede wszystkim problem jakości informacji udostępnianych przez Vitapol, a nie dowód na gorszą zawartość włókna w samej karmie.

Włókno pozostaje oczywiście niezwykle ważne w diecie kawii, ale zdrowia zębów nie da się sprowadzić do jednego procentu znajdującego się na opakowaniu granulatu. Znaczenie mają również długość i struktura włókien, czas żucia oraz ścieralność pokarmu.

Badania eksperymentalne wykazały, że rodzaj i ścieralność diety wpływają na długość oraz tempo zużywania zębów świnek morskich ⁴. Z kolei badanie dotyczące związku pomiędzy sposobem żywienia a chorobami stomatologicznymi nie potwierdziło prostego schematu, w którym sam niższy poziom włókna, wapnia czy witaminy D automatycznie przekładałby się na chorobę zębów ⁵.

W praktyce oznacza to, że nawet bardzo dobry granulat nie zastępuje długiego, wymagającego intensywnego żucia siana.

Skład surowcowy: tutaj Excellent jest bardziej transparentny

Najbardziej widoczna różnica między produktami pojawia się nie w tabeli analitycznej, lecz na liście wykorzystanych surowców.

Versele-Laga deklaruje skład Cavia Complete następująco:

produkty pochodzenia roślinnego, w tym tymotka 5,6%, owoce - czarny bez 4%, minerały, nasiona, zioła 0,7% - koniczyna czerwona, babka lancetowata, koniczyna biała i krwawnik - fruktooligosacharydy oraz jukka ⁷.

Jest to prawidłowa deklaracja, ale nie daje konsumentowi szczegółowej wiedzy o tym, jakie surowce stanowią większość produktu. Duża część receptury została ujęta pod szerokim określeniem "produkty pochodzenia roślinnego".

Vitapol jest pod tym względem znacznie bardziej konkretny. Producent wymienia kolejno:

tymotkę, suszone rośliny pszenicy, lucernę, włókno grochu, skrobię ziemniaczaną, śrutę poekstrakcyjną słonecznikową, suszoną marchew 1%, siemię lniane, suszony korzeń cykorii, pietruszkę 0,5%, żurawinę, suszoną czerwoną paprykę 0,5%, olej słonecznikowy, lizynę, bazylię 0,06%, rozmaryn, koper, miętę pieprzową, pokrzywę, koncentrat białka sojowego i jukkę ⁸⁹.

Pod względem przejrzystości listy surowców przewagę ma więc Excellent.

Pszenica to nie to samo co ziarno pszenicy

W porównaniach tych karm pojawia się czasem argument, że Cavia Complete jest karmą bezzbożową, natomiast Excellent zawiera pszenicę.

To zbyt duże uproszczenie.

Vitapol określa Excellent jako karmę "bez udziału zbóż" ⁹. W składzie znajdują się natomiast "suszone rośliny pszenicy".

Nie jest to równoznaczne z obecnością ziarna pszenicy.

Pszenica należy oczywiście botanicznie do traw i jest rośliną zbożową, ale określenie "suszone rośliny pszenicy" nie oznacza automatycznie wykorzystania jej dojrzałego ziarna. W żywieniu roślinożerców mogą być wykorzystywane zielone, nadziemne części rośliny, podobnie jak inne suszone trawy i rośliny pastewne.

Producent nie wymienia w składzie Excellent ziarna pszenicy ani innych ziaren zbóż.

Nie ma więc podstaw, aby określać Excellent jako karmę "zbożową" tylko dlatego, że zawiera suszone rośliny pszenicy.

Z drugiej strony w aktualnym składzie Cavia Complete również nie ma wymienionych ziaren zbóż ⁷.

W tym porównaniu argument "zbożowa kontra bezzbożowa" niewiele więc wnosi.

A co ze skrobią ziemniaczaną?

Vitapol jawnie wymienia w składzie Excellent skrobię ziemniaczaną ⁸⁹.

Z informacji uzyskanych bezpośrednio od producenta wynika, że jej udział w gotowej karmie wynosi poniżej 5% ¹⁰.

Nie jest więc tak, że skrobia ziemniaczana stanowi znaczną część receptury. Jest jednym z jej składników i pełni również funkcję technologiczną w procesie produkcji ekstrudowanego granulatu.

W przypadku Cavia Complete producent nie wymienia skrobi jako osobnego składnika. Jednocześnie większość surowców została ujęta pod szeroką kategorią "produkty pochodzenia roślinnego", dlatego na podstawie publicznej deklaracji nie można ustalić całkowitej zawartości skrobi w gotowej karmie.

Nie da się więc uczciwie przeprowadzić porównania:

"Excellent ma skrobię, a Cavia Complete jej nie ma".

Możemy powiedzieć jedynie:

Excellent zawiera mniej niż 5% skrobi ziemniaczanej, natomiast Versele-Laga nie publikuje całkowitej zawartości skrobi w Cavia Complete.

Sama obecność mniej niż 5% skrobi ziemniaczanej w Excellent nie daje podstaw do uznania tej karmy za istotnie gorszą żywieniowo.

Lucerna w Excellent

Excellent zawiera również lucernę. Jest ona naturalnie bogatsza w wapń i białko niż wiele traw, dlatego jej obecność bywa przedstawiana jako wada karm przeznaczonych dla dorosłych świnek morskich.

Ocena gotowego produktu wyłącznie na podstawie obecności jednego surowca byłaby jednak błędem. Znacznie istotniejsza jest finalna zawartość składników mineralnych całej karmy.

W publicznej specyfikacji Vitapolu wapń, fosfor i sód nie zostały podane. Producent przekazał jednak bezpośrednio w aktualnej korespondencji mailowej dane analityczne dla Excellent ¹⁰:

wapń 0,8%, fosfor 0,5%, sód 0,2%.

Cavia Complete według aktualnej deklaracji Versele-Laga zawiera:

wapń 0,8%, fosfor 0,6% ⁷.

Oznacza to, że mimo obecności lucerny w recepturze Excellent końcowa zawartość wapnia nie jest wyższa niż w Cavia Complete.

Obie karmy zawierają 0,8% wapnia.

Excellent zawiera natomiast nieco mniej fosforu: 0,5% wobec 0,6% w Cavia Complete.

Sama obecność lucerny nie stanowi więc podstawy do uznania Excellent za karmę bardziej "wapniową" od Cavia Complete.

Wapń i fosfor: bardzo podobnie

Dla Cavia Complete:

Ca 0,8% / P 0,6% = Ca około 1,33:1.

Dla Excellent:

Ca 0,8% / P 0,5% = Ca około 1,6:1.

Oba produkty mają więc więcej wapnia niż fosforu, a różnica pomiędzy nimi nie jest duża.

Nie ma natomiast dobrych podstaw, aby uznać stosunek 1,6:1 za automatycznie "lepszy" od 1,33:1 tylko dlatego, że znajduje się bliżej często powtarzanej wartości 1,5:1.

Zapotrzebowanie mineralne zależy od całej diety, biodostępności składników i wzajemnych interakcji pomiędzy minerałami.

Najuczciwszy wniosek brzmi więc:

pod względem zawartości wapnia i fosforu karmy są bardzo podobne.

Excellent ma nieco mniej fosforu i w konsekwencji wyższy stosunek Ca, ale sama ta różnica nie dowodzi wyższości żywieniowej którejkolwiek karmy.

Sód

Vitapol przekazał, że Excellent zawiera 0,2% sodu ¹⁰.

Versele-Laga nie publikuje zawartości sodu w Cavia Complete ⁷.

Nie można więc przeprowadzić bezpośredniego porównania tego parametru.

Sama wartość 0,2% w Excellent nie jest również argumentem pozwalającym przyznać tej karmie przewagę lub uznać ją za gorszą. Do takiego porównania potrzebowalibyśmy analogicznych danych dla Cavia Complete.

Kamica: problem jest znacznie bardziej złożony niż procent wapnia

Przy okazji obu karm warto odnieść się do bardzo popularnego uproszczenia, według którego o ryzyku kamicy u świnki można wnioskować niemal wyłącznie na podstawie procentowej zawartości wapnia w granulacie.

W badaniu opublikowanym w 2025 roku przeanalizowano dane 70 świnek z klinicznie potwierdzoną kamicą i 172 zwierząt kontrolnych ⁶.

Większy udział siana w diecie wiązał się z mniejszym prawdopodobieństwem występowania kamicy. Podobny związek zaobserwowano przy większej różnorodności podawanych warzyw i owoców oraz większym udziale pokarmów o wysokiej zawartości wody.

Z kolei większy procent granulatu w diecie był związany z większym prawdopodobieństwem występowania kamicy ⁶.

To badanie obserwacyjne, dlatego nie pozwala udowodnić prostego związku przyczynowo-skutkowego. Pokazuje jednak bardzo dobrze, dlaczego problemu kamicy nie należy sprowadzać do pytania, czy granulat zawiera 0,7%, 0,8% czy 0,9% wapnia.

Znaczenie ma cała dieta: ilość siana, udział granulatu, świeży pokarm, ilość dostarczanej wody, wiek, płeć oraz indywidualne predyspozycje zwierzęcia.

W przypadku Cavia Complete i Excellent spór o wapń jest zresztą jeszcze mniej uzasadniony, ponieważ obie karmy mają dokładnie ten sam jego poziom - 0,8%.

Witaminy i mikroelementy

Versele-Laga Cavia Complete deklaruje:

witamina A - 10 000 j.m./kg
witamina D3 - 1200 j.m./kg
witamina E - 80 j.m./kg
witamina C - 1000 mg/kg
żelazo - 100 mg/kg
mangan - 75 mg/kg
cynk - 70 mg/kg
miedź - 10 mg/kg
jod - 2 mg/kg
selen - 0,2 mg/kg ⁷

Vitapol Excellent deklaruje:

witamina A - 12 000 j.m./kg
witamina D3 - 1200 j.m./kg
witamina E - 80 mg/kg
witamina C - 1000 mg/kg
żelazo - 75 mg/kg
miedź - 15 mg/kg
mangan - 30 mg/kg
cynk - 75 mg/kg
selen - 0,2 mg/kg ⁸

Premiksy mineralne obu karm są więc inne, ale żadna z tych różnic sama w sobie nie pozwala uznać jednej karmy za wyraźnie lepszą.

Warto również zwrócić uwagę, że producenci nie zawsze podają witaminę E w identycznych jednostkach, dlatego mechaniczne porównanie samych liczb bez uwzględnienia formy dodatku może być mylące.

Zestawienie

Werdykt

Po zestawieniu aktualnych informacji producentów trudno obronić twierdzenie, że Versele-Laga Cavia Complete jest z definicji wyraźnie lepszą karmą od Vitapol Excellent.

Cavia Complete ma niewątpliwą przewagę pod względem jakości publicznej deklaracji analitycznej. Versele-Laga podaje konkretne zawartości białka, tłuszczu, włókna, popiołu, wapnia i fosforu, szczegółowy premiks oraz kod stabilizowanej witaminy C. Dane są czytelne i można je bezpośrednio interpretować.

Vitapol pod tym względem wypada gorzej. Część składników podaje tylko jako minimum lub maksimum, wapnia, fosforu i sodu nie publikuje w publicznej tabeli analitycznej, a dodatkowo w swoich materiałach podaje dwie różne maksymalne wartości włókna - 29,02% oraz 22%.

Za to lista surowców Excellent jest znacznie bardziej transparentna.

Wiemy, że znajdują się w nim m.in. tymotka, suszone rośliny pszenicy, lucerna, włókno grochu, skrobia ziemniaczana, śruta słonecznikowa, siemię lniane, cykoria i konkretne zioła.

W Cavia Complete większość receptury została opisana bardzo szeroką kategorią "produkty pochodzenia roślinnego".

Pod względem witaminy C mamy pełny remis. Obie karmy zawierają 1000 mg/kg, a w obu zastosowano 3a312 - stabilizowaną sól sodowo-wapniową fosforanu askorbylu.

Nie ma więc przewagi Cavia Complete ani pod względem dawki, ani formy witaminy C.

Pod względem mineralnym różnice również są niewielkie. Obie karmy mają 0,8% wapnia. Excellent zawiera 0,5% fosforu, Cavia Complete 0,6%, co daje odpowiednio Ca około 1,6:1 oraz 1,33:1.

Nie jest to jednak różnica, na podstawie której można sensownie ogłosić zwycięzcę.

Nie ma również podstaw do przedstawiania Excellent jako karmy zawierającej ziarna zbóż. Vitapol deklaruje produkt jako "bez udziału zbóż", a znajdujące się w składzie suszone rośliny pszenicy nie oznaczają obecności ziarna pszenicy.

Tak samo obecność skrobi ziemniaczanej nie powinna być przedstawiana bez kontekstu. Vitapol potwierdził, że jej udział wynosi poniżej 5%, natomiast całkowitej zawartości skrobi w Cavia Complete producent publicznie nie podaje.

Najuczciwszy wniosek jest więc znacznie mniej efektowny niż ranking "dobra karma kontra zła karma":

Versele-Laga Cavia Complete i Vitapol Excellent są pod względem najważniejszych znanych parametrów żywieniowych zaskakująco podobne.

Cavia Complete wygrywa jakością i kompletnością publicznej analizy produktu.

Excellent wygrywa przejrzystością listy użytych surowców i na podstawie aktualnych danych przekazanych przez producenta nie ustępuje Cavia Complete ani poziomem wapnia, ani ilością czy formą witaminy C.

Różnica między tymi karmami jest więc znacznie mniejsza niż różnica pomiędzy prawidłową i nieprawidłową dietą jako całością.

I to właśnie pozostaje najważniejsze.

Granulat jest tylko jednym z elementów żywienia kawii. Badanie dotyczące kamicy pokazuje związek większego udziału granulatu z większym prawdopodobieństwem choroby oraz większego udziału siana z mniejszym prawdopodobieństwem jej wystąpienia ⁶.

Siano do woli, odpowiedni świeży pokarm, dobre nawodnienie oraz właściwie zbilansowana cała dieta mają dla zdrowia świnki znacznie większe znaczenie niż wojna o kilka dziesiątych procenta różnicy pomiędzy dwoma przyzwoitymi granulatami.

Kupiłam inną karmę, ale świnka jej nie chce

Świnki morskie potrafią być bardzo zachowawcze żywieniowo i niechętnie podchodzą do nowych smaków, zapachów czy struktur pokarmu. To zjawisko nazywa się neofobią pokarmową u świnek i dlatego fakt, że świnka chętniej wybiera znany granulat, a nowy zostawia w misce, nie oznacza jeszcze, że nowa karma jest gorsza albo jej "nie służy". Zmianę warto przeprowadzać stopniowo, przez kilka-kilkanaście dni mieszając nową karmę z dotychczasową i zwiększając jej udział. Oczywiście dotyczy to sytuacji, w której świnka normalnie je siano i pozostały pokarm - jeśli spada jej apetyt w ogóle albo zmniejsza się liczba odchodów, nie należy tłumaczyć tego wybrednością.

A co stosujemy u nas?

W Centrum Adopcyjnym Gryzoni na co dzień stosujemy Vitapol Excellent. Nie wynika to z przekonania, że jest to karma "najlepsza na rynku" ani że Cavia Complete jest produktem gorszym. Po analizie składu, parametrów żywieniowych oraz dodatkowych danych uzyskanych bezpośrednio od producenta w analizowanych danych nie znajdujemy podstaw, aby traktować Excellent jako karmę niższej klasy.

Ma 0,8% wapnia, 0,5% fosforu i 1000 mg/kg witaminy C w tej samej stabilizowanej formie 3a312 co Cavia Complete. Producent deklaruje ją jako karmę bez udziału zbóż, a w składzie nie wymienia ziaren zbóż. Udział skrobi ziemniaczanej wynosi poniżej 5%, a lista zastosowanych surowców jest szczegółowo opisana.

Dlatego jest to granulat, który wykorzystujemy w żywieniu naszych podopiecznych. Oczywiście również u nas pozostaje on tylko dodatkiem do diety - jej podstawą jest dobrej jakości siano, a granulat nie powinien zastępować prawidłowego żywienia świeżym pokarmem i odpowiedniego nawodnienia.

Bibliografia

1. Nishikimi M., Kawai T., Yagi K. Guinea pigs possess a highly mutated gene for L-gulono-γ-lactone oxidase, the key enzyme for L-ascorbic acid biosynthesis missing in this species. Journal of Biological Chemistry, 1992;267(30):21967-21972. DOI: 10.1016/S0021-9258(19)36707-9
2. Zilva S.S. The vitamin C requirements of the guinea-pig. Biochemical Journal, 1936;30(8):1419-1429. DOI: 10.1042/bj0301419
3. Grant B.F., Seib P.A., Liao M.-L., Corpron K.E. Polyphosphorylated L-ascorbic acid: a stable form of vitamin C for aquaculture feeds. Journal of the World Aquaculture Society, 1989;20(3):143-157. DOI: 10.1111/j.1749-7345.1989.tb00568.x
4. Müller J., Clauss M., Codron D., Schulz E., Hummel J., Kircher P., Hatt J.-M. Tooth length and incisal wear and growth in guinea pigs (Cavia porcellus) fed diets of different abrasiveness. Journal of Animal Physiology and Animal Nutrition, 2015;99(3):591-604. DOI: 10.1111/jpn.12226
5. Norman R., Wills A.P. An investigation into the relationship between owner knowledge, diet, and dental disease in guinea pigs (Cavia porcellus). Animals, 2016;6(11):73. DOI: 10.3390/ani6110073
6. Dadah H.J., Hawkins M.G., Munk A.W., Westropp J.L., Kass P.H., Beaufrère H. Risk and protective factors associated with clinical urolithiasis in pet guinea pigs (Cavia porcellus). Journal of Exotic Pet Medicine, 2025;54:28-34. DOI: 10.1053/j.jepm.2025.07.005
7. Versele-Laga. Complete Cavia - skład, składniki analityczne i dodatki. Oficjalna strona producenta, dostęp 8.08.2026.
8. https://www.versele.com/pl/pl/complete/produkty/complete-cavia
9. Vitapol. Excellent karma pełnoporcjowa dla kawii domowej 500 g, ZVP-5130. Oficjalna strona producenta, dostęp 8.08.2026.
10. https://vitapol.pl/produkty/excellent-kama-penoporcjowa-dla-winki-morskiej-500-g-zvp-5130/
11. Vitapol. Excellent pokarm dla kawii domowej 500 g. Oficjalny sklep producenta, dostęp 8.08.2026.
12. https://sklep.vitapol.pl/pl/products/vitapol-excellent-pokarm-dla-kawii-domowej-500g-21948.html
13. Vitapol. Korespondencja mailowa z producentem dotycząca aktualnej specyfikacji Excellent, dane aktualne na 8.08.2026: wapń 0,8%, fosfor 0,5%, sód 0,2%, witamina C w formie 3a312 oraz udział skrobi ziemniaczanej poniżej 5%.