Krótka odpowiedź: zabrudzony moczem i odchodami pellet (drzewny, słomiany, celulozowy lub papierowy), a także trociny, siano i inne wyściółki wyjęte z klatki trafiają w Polsce do pojemnika na odpady zmieszane (niesegregowane) - najczęściej czarnego lub szarego, zależnie od lokalnego systemu. Nie należy wrzucać ich do brązowego pojemnika "BIO", nawet jeśli producent oznaczył ściółkę jako biodegradowalną. Oficjalne zalecenia dotyczące domowego kompostowania również wyłączają odchody zwierząt domowych z materiałów przeznaczonych do kompostownika. Poniżej wyjaśniamy, skąd bierze się ta zasada i jakie są wyjątki.

Podstawa prawna

Kluczem jest definicja bioodpadów. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach bioodpady to ulegające biodegradacji odpady z ogrodów i parków, odpady żywności i kuchenne z gospodarstw domowych, gastronomii, w tym restauracji, stołówek oraz zakładów zbiorowego żywienia, biur, hurtowni i jednostek handlu detalicznego, a także podobne odpady z zakładów produkujących lub wprowadzających do obrotu żywność . Odchody zwierząt ani zanieczyszczona nimi ściółka nie mieszczą się w tej definicji - to nie jest odpad "ogrodowy" ani "kuchenny", dlatego w świetle ustawowej definicji nie są bioodpadami; późniejsze nowelizacje ustawy tego brzmienia nie zmieniły. Sposób prowadzenia zbiórki poszczególnych frakcji reguluje rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 10 maja 2021 r. w sprawie sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów (Dz.U. 2021 poz. 906), które w całym kraju nakazuje odrębnie zbierać papier, szkło, metale, tworzywa sztuczne, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady, przypisując tym ostatnim kolor brązowy i oznaczenie "Bio" . Obowiązek prawidłowej segregacji spoczywa na właścicielu nieruchomości na mocy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, przy czym szczegóły - dopuszczalne worki, częstotliwość odbioru, funkcjonowanie PSZOK - określa regulamin danej gminy .

Dlaczego nie do BIO

Bioodpady mają w ustawie określoną definicję: obejmują przede wszystkim ulegające biodegradacji odpady z ogrodów i parków oraz odpady żywności i kuchenne. Zużyta ściółka z odchodami zwierząt domowych nie mieści się w tych kategoriach. Także praktyczne zasady segregacji publikowane przez samorządy wyłączają odchody zwierząt i żwirki dla zwierząt z brązowego pojemnika - również te oznaczone jako biodegradowalne 4. Dobrą ilustracją jest oficjalna wyszukiwarka odpadów Urzędu Miasta Szczecin, która zalicza żwirek dla zwierząt do czarnego pojemnika na odpady zmieszane 5.

Czysty a zabrudzony materiał - istotne rozróżnienie. Sam surowiec ma znaczenie. Czyste trociny, kora czy inne materiały roślinne mogą być dopuszczone do BIO 9. Po zabrudzeniu moczem i odchodami zwierzęcia należy jednak traktować je jako zużytą ściółkę i umieścić w odpadach zmieszanych 67. Dlatego w przypadku czystego, niewykorzystanego materiału warto sprawdzić lokalne zasady segregacji, natomiast w praktyce niemal cała zawartość klatki po sprzątaniu - pellet, celulozowe maty, ściółki roślinne, resztki siana i słomy przemieszane z odchodami - trafia do pojemnika na odpady zmieszane 67. Informacja, że ściółka jest naturalna lub biodegradowalna, opisuje właściwości samego materiału, ale nie przesądza o tym, do jakiej frakcji powinien trafić po użyciu. Po zanieczyszczeniu moczem i odchodami sposób postępowania z odpadem może być inny niż z czystym materiałem.

Opakowania

Opróżnione foliowe worki po ściółce i pellecie należy segregować jako opakowania z tworzyw sztucznych i umieszczać w żółtym pojemniku. Kartonowe i papierowe opakowania trafiają do papieru, o ile nie są mokre lub silnie zabrudzone. Mokry i tłusty papier należy umieścić w odpadach zmieszanych 5. Opakowań nie trzeba myć - istotne jest ich opróżnienie z zawartości.

Kompostowanie przydomowe

Zabrudzonej ściółki i odchodów nie należy dodawać do domowego kompostownika. Oficjalny poradnik kompostowania opublikowany na portalu Gov.pl przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska wprost wymienia odchody zwierząt domowych wśród materiałów, których nie należy kompostować 8. Dotyczy to również zawartości ściółki zanieczyszczonej odchodami zwierzęcia.

Różnice lokalne i PSZOK

Ponieważ organizację gospodarki odpadami prowadzą gminy, szczegóły potrafią się różnić - niektóre samorządy stosują np. odrębne worki na wybrane frakcje albo przyjmują określone odpady wyłącznie w PSZOK 23. Dlatego warto sprawdzić regulamin utrzymania czystości i porządku obowiązujący w gminie czytelnika. W praktycznych zasadach segregacji stosowanych przez samorządy zabrudzona ściółka i żwirki po zwierzętach są kierowane do odpadów zmieszanych, natomiast szczegółowy sposób gromadzenia i odbioru może być doprecyzowany lokalnie 67.

Praktyczna procedura

Zużytą ściółkę wybiera się z klatki, przekłada do mocnego, szczelnie zawiązanego worka (co ogranicza uciążliwość zapachową i sanitarną) i umieszcza w pojemniku na odpady zmieszane, a samą klatkę myje, by ograniczyć namnażanie bakterii 6.

Źródła

  • Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, art. 3 ust. 1 pkt 1 (tekst jedn.: Dz.U. 2023 poz. 1587, z późn. zm.). Późniejsze nowelizacje nie zmieniły definicji bioodpadów. Tekst: https://www.dziennikustaw.gov.pl/D2023000158701.pdf
  • Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 10 maja 2021 r. w sprawie sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów (Dz.U. 2021 poz. 906).
  • Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (obowiązek selektywnego zbierania po stronie właściciela nieruchomości; regulamin gminny jako źródło zasad lokalnych).
  • Gmina Dobrcz, "Zasady segregacji odpadów komunalnych (w tym bioodpadów)" - wyłączenie odchodów zwierząt i żwirków (także biodegradowalnych) z frakcji bio: https://gminadobrcz.pl/zasady-segregacji-odpadow-komunalnych.html
  • Urząd Miasta Szczecin, wyszukiwarka odpadów EcoSzczecin - "żwirek dla zwierząt" oraz "mokry i tłusty papier" w pojemniku czarnym (zmieszane): https://segregujemy.ecoszczecin.pl/
  • Gmina Pruszcz Gdański, "Sposób segregacji odpadów" - odchody zwierząt i materiały nimi zanieczyszczone (w tym żwirek dla kota i ściółka dla gryzoni) wyłączone z BIO i wskazane jako odpady resztkowe/zmieszane: https://www.pruszczgdanski.pl/asp/sposob-segregacji-odpadow,89
  • Miasto Gdańsk, "Wszystko o segregacji odpadów. Poradnik mieszkańca" (czystemiasto.gdansk.pl) - "ściółka dla gryzoni" wskazana w odpadach resztkowych (pojemnik czarny/szary): https://czystemiasto.gdansk.pl/
  • Ministerstwo Klimatu i Środowiska, "Kompost - więcej niż myślisz" (portal Gov.pl, Edukacja Ekologiczna, 12.08.2025) - odchody zwierząt domowych wśród materiałów, których nie należy kompostować: https://www.gov.pl/web/edukacja-ekologiczna/kompost--wiecej-niz-myslisz
  • Ministerstwo Klimatu i Środowiska, "Pytania i odpowiedzi" dotyczące segregacji odpadów - trociny i kora drzew wskazane jako odpady biodegradowalne; odchody zwierząt wyłączone z tej frakcji:
  • https://www.gov.pl/web/edukacja-ekologiczna/pytania-i-odpowiedzi